Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı (QDİƏT)

     Ümumi məlumat

· Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı (QDİƏT) – Qara dəniz regionunda yerləşən ölkələr arasında hərtərəfli əməkdaşlığa yardım edən beynəlxalq təşkilatdır. QDİƏT Türkiyənin təşəbbüsü ilə 1992-ci ildə yaradılmış və üzv dövlətlərin dövlət və hökumət başçılarının 05.06.1998-ci il tarixində Ukraynanın Yalta şəhərində keçirilmiş toplantısında Yalta Əsasnaməsini imzalanması ilə tam olaraq təşkilat statusu almışdır.

· Hazırda təşkilata 13 üzv dövlət daxildir: Azərbaycan, Albaniya, Ermənistan, Bolqarıstan, Yunanıstan, Gürcüstan, Moldova, Rusiya, Rumıniya, Serbiya, Şimali Makedoniya, Türkiyə və Ukrayna.

· Qara dəniz regionunda uzun müddətli və əməkdaşlığın güclənidirilməsi, eləcə də bir sıra müvafiq istiqamətlər üzrə iqtisadi əməkdaşlığın təşviqi vasitəsilə regionda sülhün, sabitliyin və inkişafın təmin edilməsi QDİƏT-in əsas məqsədləridir.

· QDİƏT-in baş katibi 2021-ci ildən Lazar Comanescudur (Rumıniya).

· QDİƏT çərçivəsində əməkdaşlıq aşağıdakı strukturlar vasitəsilə həyata keçirilir:

           - Xarici İşlər Nazirləri Şurası

           - Yüksək Vəzifəli Şəxslər Komitəsi

           -  Katiblik

· QDİƏT ilə əlaqəli orqan və təşkilatlar aşağıdakılardır:

- QDİƏT-in Parlament Assambleyası (PABSEC)

- Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankı (BSDTB)

- QDİƏT-in Biznes Şurası (BSECBC)

- Qara Dəniz üzrə Beynəlxalq Araşdırma Mərkəzi (ICBSS)

     QDİƏT çərçivəsində enerji sahəsində əməkdaşlıq

· QDİƏT-in enerji sahəsində əsas prioritetləri 2023-cü ildə qəbul edilmiş “QDİƏT-in İqtisadi Gündəliyi” sənədinin “Dayanıqlı Enerji və Qara Dəniz Enerji Bazarının İnkişafı” bəndi ilə müəyyən edilmişdir.

· İndiyədək QDİƏT çərçivəsində energetika nazirlərinin 7 iclası keçirilmişdir. QDİƏT-in energetika nazirlərinin sonuncu iclası 11.04.2012-ci il tarixində Serbiyanın paytaxtı Belqradda keçirilmişdir.

· QDİƏT-in Yaşıl Enerji Şəbəkəsi 2015-ci ildə yaradılmışdır. Şəbəkə əsasən bərpa olunan enerji mənbələri və enerji səmərəliliyi üzrə əməkdaşlıq üçün məlumat mübadiləsi məqsədi daşıyır. Yaşıl Enerji Şəbəkəsi QDİƏT-in nəzarəti altında Afina Milli və Kapodistrian Universitetinin Enerji Siyasəti və İnkişaf Mərkəzi (KEPA) tərəfindən idarə olunur.

· Enerji sahəsində regional əməkdaşlığın təşviqi məqsədilə 1994-cü ildə QDİƏT-in enerji üzrə işçi qrupu yaradılmışdır. İşçi qrupun iclası ildə ən azı bir dəfə təşkil olunur.

· Azərbaycan Respublikası 2005-2007 və 2023-2025 illərində QDİƏT-in enerji üzrə işçi qrupunda əlaqələndirici ölkə olmuşdur. 01.07.2025-ci il tarixindən etibarən QDİƏT-in enerji üzrə işçi qrupunda əlaqələndirici ölkə Rumıniyadır (2025-2027).